الشيخ رسول جعفريان
226
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
شمال شرق آن قرار گرفته « 1 » كه به نام كوه نور نيز شناخته مىشود . اين كوه در شمار برخى از كوههاى مقدس ياد شده است . محتمل است كه اين تقدس پيش از اسلام ، حداقل براى حنفا شناخته شده بوده است . در حديثى از انس آمده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : آنگاه كه خداوند بر كوهطور تجلى كرد از تجلى خدا سه كوه برخاست در مكه كوه حِرا ، ثَبير و ثَوْر و در مدينه احد ، وَرِقان و رَضْوى . « 2 » گفته شده كه از جمله منبع تأمين سنگ خانهء خدا كعبه كوه حرا بوده است . « 3 » در نقلهاى ديگرى نيز از كوه حرا در كنار كوههاى مقدسى چونطور سينا و كوه جودى ياد شده است . « 4 » در متن مكتوبى كه عبد المطلب با قبيلهء خزاعه نوشته آمده است كه ، تا وقتى كه كوه حراء و ثبير پابرجا هستند ما با هم يكى خواهيم بود . « 5 » ابوطالب در شعرى از سه كوه مقدس مكه چنين ياد كرده : وثورٍ و مَنْ أرسى ثبيراً مكانه * و راقٍ ليرقى فى حراء و نازل « 6 » در اين باره كه آيا تحنّثِ در غارِ حرا يك سنّت مرسوم و جارى ميان اعراب و يا قريش بوده ، نمىتوان اظهار نظر جدى كرد . پيشاپيش بايد توجه داشت كه غار حرا ظرفيت بيش از چند نفر را نداشته و آن گونه كه در نقلها آمده ، سنّت تحنث تنها در ماه رمضان بوده است . بدين ترتيب نمىتوانسته سنت رايجى بوده باشد . ابن عباس مىگويد : كه وقتى ماه رمضان فرا مىرسيد كسانى از قريش راهى حرا مىشدند ، يك ماه در آنجا اقامت مىكردند و به فقيرانى كه نزد آنان مىآمدند كمك مىنمودند . اين اقامت تا رؤيت هلال ماه شوال ادامه داشت . پس از آن به مسجد آمده ، هفت بار طواف كرده و سپس به خانه مىرفتند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نيز چنين مىكرد . « 7 » اين امر مربوط به شمار اندكى از قريش بوده و همان گونه كه گذشت به احتمال قوى ، اختصاص به حنفا داشته است ، بويژه كه گفته شده : عبد المطلب بنياد گذار اين سنت بوده است . « 8 » همچنين گفته شده است كه ، ديگر متألهان نيز پس از وى چنين مىكردهاند ، اما تنها از دو نفر ياد شده : يكى ورقة بن نوفل و ديگر ابوامية بن مغيره . « 9 »
--> ( 1 ) . دربارهء محل دقيق آن نك : اخبار مكه ، ج 2 ، ص 288 ؛ معجم البلدان ، ج 2 ، ص 233 ، اكنون در محدوده شهر قرار گرفته است . ( 2 ) . اخبار مكه ، ج 2 ، ص 281 ؛ كتاب مناسك و اماكن طرق الحج و معالم الجزيره ، ص 406 ( 3 ) . اخبار مكه ، ج 1 ، ص 222 ( 4 ) . نك : اخبار مكه ، ج 1 ، ص 36 ؛ كتاب مناسك و اماكن طرق الحج ، ص 481 ( 5 ) . المغازى ، ج 2 ، ص 781 ( 6 ) . السيرة النبويه ؛ ابن هشام ، ج 1 ، ص 235 ( 7 ) . انساب الاشراف ، ج 1 ، ص 105 ( 8 ) . السيرة الحلبيه ، ج 1 ، ص 237 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 2 ، ص 319 ؛ گفتهاند كه قريش به آن جهت كه اول بار عبد المطلب در غار حرا تحنث كرده بود ، حق تقدم رفتن به غار را براى محمد صلى الله عليه و آله و سلم كه نوادهء او بود حفظ مىكردند . ( 9 ) . همان .